Ήταν τέλη Αυγούστου όταν βρέθηκα στο όμορφο Λισβόρι ένα χωριό κοντά στην Αγιάσο που φημίζεται για τα πιο αρωματικά λάδια , τον πιο αρωματικό γλυκάνισο και το νόστιμο παραδοσιακό τουλουμοτύρι. Την εποχή αυτή οι γυναίκες του νησιού όμως ετοιμάζουν και τον παραδοσιακό τραχανά που στη ντοπιολαλιά τους ονομάζεται χάχλες (ή χάχλις). Φτιάχνεται από σπασμένο σιτάρι, πρόβειο γάλα, ξινόγαλο, πλάθονται με τα χέρια σε σχήμα βαρκούλας και στη συνέχεια αποξηραίνονται στον ήλιο. Έχουν υψηλή θρεπτική αξία, λίγες θερμίδες και χαμηλά λιπαρά ενώ είναι πλούσιες σε υδατάνθρακες και πρωτεΐνες. Οι χάχλες τρώγονται βρασμένες σαν σούπα(τραχανάς) , αλλά και σκέτες με το παραδοσιακό τυρί της περιοχής το τουλουμοτύρι που φτιάχνει στο Λισβόρι ο κτηνοτρόφος Παναγιώτης Χαδεμένος .
☛ Η Μαρία Λημναίου στο (www.lesvoskitchen.gr) αναφέρεται με γλαφυρό τρόπο στη παρασκευή του τραχανά τα παλαιότερα χρόνια που αποτελούσε μάλιστα μέγα κοινωνικό γεγονός στα χωριά του νησιού : {…. Ο τραχανάς σαν κοινωνικό γεγονός!!! Παλαιότερα, συμμετείχε ολόκληρη η γειτονιά όταν άρχιζε το ζύμωμα. Άναβαν φωτιά και έβραζαν το γάλα σε μεγάλα καζάνια μέχρι να γίνει πηχτό. Έπειτα έριχναν χοντραλεσμένο σιτάρι και αλάτι. Το δούλεμα αυτού του μείγματος γινόταν με τον κόπανο και το αναλάμβαναν οι άνδρες, επειδή απαιτούσε μυϊκή δύναμη. Όταν ο κόπανος στεκόταν όρθιος μέσα στο καζάνι, τότε ο τραχανάς είχε πήξει και ήταν έτοιμος. Τον έπλαθαν με τα χέρια σε χάχλες (σε σχήμα δηλαδή στρογγυλό με ανασηκωμένες τις άκρες του). Αφού στέγνωνε, τον φύλαγαν σε βαμβακερές σακούλες που τις έδεναν µε κορδόνι και τις αποθήκευαν στα κελάρια τους. Εκεί έκαναν παρέα στα λαδοτύρια που αναπαύονταν μέσα σε μεγάλα κιούπια γεμάτα λάδι. Το χειμώνα στο νησί η σούπα με τα σιτηρά δεν έλειπε ποτέ από το σπίτι , την έτρωγαν για πρωινό. Προσωπικά μου άρεζε να τρώω την χάχλα στη φυσική μορφή της μαζί με τουλουμοτύρι και σύκα Αγιάσου.
